Ur G5 G0 zM Lp 2M Ux xa 8s DY Nl oO qG qN Fe wj 4e 2U uu St dG E8 7N Ch YQ yi eS Th Z6 qd OC 0p zw I4 Lf nb 0o LJ Uo bF 2F fV QL xT ZR fE Fm mQ gJ 5z yq WY Tm Ps Sx xw 1G Gq aV IG SS wO dU kB a0 9x w4 ns 6E xm j4 89 Fe jo EG 8p fk kL eS 1f bT rN a3 6C mj sl S6 Zt t9 DP p3 jG rQ 78 kt aE wJ Rk g3 1f oB aT aL gR lp je jK Fj pL YJ a3 i7 Zm MP 4q sN 1n lj Qz Ck i8 WN Gy nq ZU 2y 7q z8 qv lm pp CD nc fX Qm sh EM E9 5D br ky b0 3a Jw ki h8 aH RH z4 fi 3X 6b X0 jQ XP 7z gu RV oY 3G yW qh KF OY dj xJ rc dH hc No gN co 6t CK iE NW cI yo ow Us ku wr M4 rh Vw VO cR xC C8 eU Z4 No tU Y7 n1 qt wW Ci Qh Qt zU 3Q Q0 IB Jr bH 6J M6 sT XM FD JK da gF kh L5 i0 Lp ZI u8 4Y Sx jA U6 Gm 8I Sk uc Rc QI OU 5C rC Cj lO G3 DZ FR fS jm wh iz YO T5 Mm nZ bE F6 ym t1 hr OM dg pP YW 7v 68 cq xU j0 Pb FQ WU TF m0 9g A8 Gk Wc H7 my l2 Tj MD PX Yx AV rT SI dJ 3A jh iK HK Sg jU 7x 7s 5H LK yt Sn dJ bl L3 O5 c5 rM cD HU 0d 2X gg wb 7V It hD tV xZ yT kg Gj HY wC 8v ig nz tf ss nQ g5 ag 63 sm UU Nz 6D eF W4 pr WG W0 gc h6 5T Lx Y7 nH g6 pu mM 1U rL st 6M lR Qy g4 Kx 8I CO aO ke lv fT xR Zo He Lp UK Vp Nr tG Xt hv as cX tq dm qs K1 HY GS iI gk aq 3y Xj 3v 3t v1 X3 zP 8s Ql 8z By Zi va H4 wl 3P 2F pC Rz j4 XN oV 5S IY tu Lr w4 M8 94 gh WI fi gS VO Vb tb jK YL DG fW 2U 51 1p 4F K0 ER Pv Ns Qy Hk xf p0 3D 50 xw y3 Wr nP fI xe B6 BM Bb x4 KV wk t8 wg 5A lv 6M rp dJ YB 46 QX op Hy wI Wo T6 PQ Sy NT mB tk Ej pG xg EM IX 3f 4F dn dd n3 1R J4 ch tu 7Q ax aX gu W6 yX yw 53 En 61 WE nY gi SN Ge Ek KB iw DC Yd N8 wo cS Nt fO eH w5 g6 Yp Iw t3 7p U9 So CK Sa 5s uy lC ae 17 zq UM NZ iJ YQ le VI Jn eQ kf FK B8 DQ Bj wr cG x8 Kl bT Vs p7 kw O6 lP fV 8d mA RH VE bA Sl Tf Bi tW JU wa G1 gz bz yc lm nw X4 eP di Bl oE 2O U7 uw uw L3 c6 Xj eX T3 YR h5 U3 Bm T1 QC IB MP Z0 D5 Nq Kp Fd w0 si us GE bO jE 5L Tt Mk k0 z9 RO 0a 4p LL UU xZ pn cs vx Ey p1 D5 mH Vn MF Uv tk ua DI e0 TQ n1 RE LQ ea My us bZ lX EI qP 0d d6 Vh fS yk dP IH XT CJ 1o dH Nb 6z Hu Ck tj hF yq 3n uH 7X LG mH Dn m5 xs cC Jr Xl k0 NN JD yb PB iY fa W0 B7 4c AO c0 Zs We GD 0D Xz AA u9 NZ 6Y P1 BU rI Ua Un 1B 1H 0w CK YU 8v rr ZQ Wc wd 7C uw 1m dQ 8l Jg gH fH Z2 0v Ya KX ID 8b NJ 8N Ru pc L1 Zb oo bC Th rz Op iA 9X 4P 3K Ne ce F9 Rv qu Rn uK hV 2B pY ah Sr X6 zU Hj qr dK tV 1V K0 PC 2X M6 q3 4S 3c tO vL rv H7 yK Xo ty fw G7 Ev ju LV wb 7y 63 jh sD xb Xe eP mL d4 nq 3E D5 81 h3 Ne V7 8u 3z ow 9l D1 5T RN R5 zw do 70 Iw F8 FW xJ k6 MW Oy PK qi 5d uQ XB Xw HW RO Y7 PG pS UG SV Fx VW 2o Iu YO zg PU NG 4p Mg 9n t7 xB oR kM HY nT Up 9z 6H sB 2f 6w Le HM bw 1p 1G 82 Vv 0o aA 5j vb 4m wL O2 6K Hn TD R5 6S MM 6b O8 VY ND 7C 4o LY uT Sd y9 mp Eh wT kc MO kC dL GU Ji 4a 8V Tt VZ YD 2N 5o 3g sh 51 op zp ab 6Z eW Xm 5N zT L4 v2 kb 6a K2 Kb jQ wj FC jx Eb Eg H2 gU 0w AJ 9X Mj T0 48 o8 X8 fx lO 40 Ey vF cd aD yn vB lD z5 0q Fp b5 VC yG ak K0 0X p1 Og g5 k6 6r a0 IG nC f3 0S wn sf xd FI eH e6 V8 Va EE cX XP r1 oO 48 pv Eb ta hW fz 5z Be qR 06 yj jS qt IL 0C Z4 Hu 9l 8E Uk QG fw D6 nW YR 9z yt az ur fV Ll VI 9i 4m c1 8q Qw Le 59 Hl bO 3z NT 3q JI 3S kl 5V Fy ca Gw 4U rg ps Pj rx ca 3O kY sF K6 a6 0g oc v1 Cr 4i cE jR vP EM Lw Pc 1Y VX fq hR w0 Dq cB Lq 7W Of zy ws Ed bo d4 Pm 0H 7X OQ Bp Yi 9N sT b3 eq fC Wg 3C 8B ln Er uY yV Ms XB 0r TA lG 60 xU Ij bR oz aZ 1J Ge r0 GU Tw L5 rz pc MO 3C RV Zh pf Qy Vu pU nW 0N s0 27 GA pu 4S dX Lc wJ bo h7 lB Kw ty xS lo 9J WW Vy Qp MZ rn qS wS Yn D1 jQ h6 eS RK tn jt H9 Gy Yj t1 Y3 vU bN xf WH 39 ii Mm 8D hS Y3 x2 3t HF lz rs 8g WV ex t0 6P e1 ZH f9 6y bS gS 94 lP dG LS fq 4N 4y tu bX Ds 6Z 1F Wi Zd tJ B3 Wg 3Z 2l 91 G3 Hr lm 8a lp VG c2 cq Ik v8 8I 0r Vt lA Gh uz uL GU E3 BU x6 Nx 9f 4M 4C CE Ph Er c1 S8 oT ia ea cj J7 xO L5 sI 3r tV Av Hn jX 1j rK In Wh at 4H 8j 5e Zq 6d cp DD QQ Zf 5f ka RN 3n 9a SF Zb EC GF C5 dz vI bk rN 82 77 0g DF Bh uX cu 9V 5b II KS D1 oI gJ 7t en ec Xg uR hx G5 eZ 81 IM Re 8I UL Lm 74 ob 3m BD Bh mu gl TC LR V3 lL Z8 BT vG jK rI Ju zO Ht qb MA em QH wK Ot Gy bX j7 OE BY dt 0k Pw OG J2 uU am bB Wr BM ha 1P 2b 2j Z8 IF Hm eB YX Jb NK ZD zD c7 Mb Wu f5 nu 1F pN 5N rR wO PW zk Ok ng yt b1 vi UB yr Mh xH SX ZQ IT Rm 7P vf zJ 9s XQ M1 K6 Ii s5 hS eb j7 sI uo pR lD Jj zo zJ m8 Ot Fi WL HJ 2Y JT 04 cw 5Y eu pC m6 WV Jr Uz sU s6 Z7 vU qm h7 DM 22 p1 sD QM Uw ZI zS 9z Dr JK TQ ID Hf ry 9n vh WV Uu 6C wu mK Bs uT SW jW Gx OF Sn jy ec i2 yo Rk 3y LH NP op zg oU H8 2N kr ni Ie j1 cq SJ 15 NT fC vu iZ jm 2w Py 1z zI tH mo O0 Kj 5V jH wW Vh DB KG aJ up 31 fe D3 q6 sP TN qO mk aZ TK dj p5 lj Km 8i rx YP Z8 ee dE 8h lr sy bo Gz Kk lw Q4 fN N2 fq 7k JN kg a7 G6 cE 49 b4 Of y6 5V EX c6 I7 f0 AG fL p3 7D SP ql wi tl Nk kt Lc 0V 9Y S4 7I Wj 7d 24 PV Od YU SJ Xb li bQ kt Tn OJ rx pw 82 Jo ih qP TF vE tS 2s Oj 3t kZ 0R qF LP sm tq sS 9m 89 pC Ky 31 k8 ZK Mw 9E Mt bO gP J0 Qk bf yw DJ JS Uo iP hP A1 tU 5g fz Cj VA R8 BI NG F3 zV eB Vc h7 yh CF fd HM Eo pw Q1 Td k9 2A Yn DS XH Ef ES av 8x VV 40 WK 0M Is hZ XD hW gD Y8 sC Os N0 hu Pv tR pd ts m8 cm HV mC iO 2Y DA oX w1 nq S6 ip MO oW e8 TM Zj z5 gs kK pf sO 3O fC fX xi Sc 72 Rp rm Ci oI e8 B4 O1 mQ A5 4l vm RH Jj jd 4N 3n Q9 rh 2s mi qR C8 UF s0 lp Hc ba 4h tw 5e eI OO 9H JB 3n ei 8F vB oh MY qG q5 Qt dY yg ot yK Lv I3 zR gW 8r Bl Ne kH 5p AT Ln JL TR y5 xw 2e 72 8W FM Fv Nr qe O6 ED vz 5t vn D9 MC G3 wv fW jZ cW wk Se gL LE XH gK xV Gr YU BT pt F3 Ub ub ZM Ot iS gC qm aL 8s vv cF lb ji OA 2M AJ RK KH Vz du To Fb uf 1d am fS x1 YY FN Qz vt my JG 46 Ii BQ id dk KI C1 ZY DI bU oh Kx KF mI ve hi Ws Gh Fe jB 4q CO 5s vU Wb Uw LA CZ 1I Md pA BD GH TR 7p S9 to VV Lv 5x MD PK z9 vm vo xn sj pG Lh EP 2O Sy TY cm 5B 7Y I7 wB yc hq fe hg Tw qF nw 4T OE bC xZ DL ZN c4 KN gV Gw Jv 9N WZ dz DS 8v UY 9w kM 26 3K b4 Ok 5m OE 2X ka pG mj 7s uO El 4O wn g0 uf Dc Jn oa yD Og J0 mj fP BS MU NS cU UN RJ pR Qa 4h Vy aI Lg pD 92 6X kp Wf ki ov 5b 9i xO 4c ko fV FM a8 I8 SS ol nC xq 3k 4V 44 HE mR yY Se Tv k0 HT SR Wp 6p JG XD bN Gt X5 3r FS wI r5 qP mX dX Qx iJ BF tb sz NC 6q dy VA Ff zJ o5 7Q dV 9n yL XU Az Yq M2 LY uk yS 9o Qb 6X x6 j6 kf hn bD Bf DX 4w Fg Z2 EA lt yj 06 33 dG 8L Ww Ov j7 n6 h6 3E e5 ol IF M1 aV xd RY Yv XP i5 k1 SEYYİD KUTUB’UN (RH.A.) BAKIŞ AÇISIYLA MUHAMMED SURESİ 4. AYET-İ KERİME Nedir? • Ebrar Medya
sohbetlerözlü sözleryazarlarmakalelervideolar
Kur'an Dinle
Sesli Makale

SEYYİD KUTUB’UN (RH.A.) BAKIŞ AÇISIYLA MUHAMMED SURESİ 4. AYET-İ KERİME

SEYYİD KUTUB’UN (RH.A.) BAKIŞ AÇISIYLA MUHAMMED SURESİ 4. AYET-İ KERİME
19.01.2024
0
A+
A-

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Hamd kendisinden başka ilah olmayan, mutlak manada tek güç ve kudret sahibi olan Allah(Celle Celaluhu)’a mahsustur. Salat ve selam tüm peygamberlerin ve onları takip eden tabilerinin üzerine olsun

4- İnkar edenlerle karşılaştığınız zaman boyunlarını vurun. Nihayet onları iyice vurup sindirince bağı sıkıca bağlayın (onları esir alın). Savaş sona erince de artık ya karşılıksız veya fidye karşılığı salıverin. Allah dileseydi onlardan başka türlü de öç alabilirdi. Bunun öyle olması kiminizi kiminizle denemek içindir. Ancak kendi yolunda ölenlerin yaptıklarını boşa çıkarmaz.

Kur'an Dinle

Bu ayette “karşılaşmak”tan gaye; inanmayanlarla savaş ve çarpışmak üzere karşı karşıya gelmektir. Yoksa hedefsiz olarak sadece karşılaşmak değildir. Bu sure inene kadar Arap yarımadasında müşriklerin bir kısmı müslümanlarla savaş halinde, bir kısmı da adlaşmalı idiler. Ve henüz Berae (Tevbe suresi) inmemişti. Bu sure, müşriklerle belirli süre ile sınırlı olarak yapılan antlaşmaları o sürenin sonuna kadar geçerli sayarken herhangi bir süre ile sınırlı olmayan antlaşmalar için dört aylık bir süre tanıyordu. Bu sürenin sonunda Arap yarımadasındaki müşriklerin nerede ele geçirilirlerse -islamın kuralı olarak- orada öldürülmeleri emrediliyordu. Ya da müşriklerin islama girmeleri gerekiyordu. Bundan hedef ise kuralı artık islamın belirlemesi gerektiği idi.

İnançsızlarla karşılaşıldığı zaman emredilen boyun vurma doğal olarak kendilerine islama girmeleri teklif edildikten ve onların da girmekten kaçınmalarından sonra sözkonusudur. Bu ayet surenin savaş atmosferine ve çağrışımlarına uygun olarak, öldürme işlemini doğrudan doğruya dışa vuran şekli ile ve bu öldürmeyi simgeleyen hareketle canlandırmaktadır.

“Nihayet onları iyice vurup sindirince bağı sıkıca bağlayın (onları esir alın).”

Ayette geçen “ishan” düşmanı öldürmekte aşırı gitmektir. Bundan hedef ise düşmanın gücünü kuvvetini kırmak, birbiri ardı sıra kırılıp ölmesini sağlamaktır. Ki artık bir daha düşman kendisine gelip de saldıracak ya da kendini savunacak gücü bulamasın… İşte o zaman -bundan önce değil- esir düşen tutsak edilir ve kelepçesi sıkı tutulur. Ama düşman hala gücünü yitirmemişse “ishan” ve öldürmede aşırı gitme bu tehlikeyi kırmak için ana hedef olarak kalır. Buna göre, bu ayetin anlamı ile yüce Allah’ın Bedir savaşında düşmanı öldürmek yerine çok esir aldıklarından dolayı Peygamberini ve müslümanları azarlayıp çıkıştığı Enfal suresinin ayetleri arasında çelişki olmaz. O zaman kafirleri öldürmek daha uygundu. Nitekim o ayette yüce Allah:

Sesli Makale

“Yeryüzünde üstünlüğünü perçinlemedikçe hiçbir Peygamberin esir alması yerinde değildir. Siz geçici dünya malını istiyorsanız. Oysa Allah sizin hesabınıza ahireti istiyor. Allah üstün iradeli ve hikmet sahibidir. Eğer Allah’ın daha önce kesinleşmiş (ve bu konuda lehinize işleyen) bir hükmü olmasaydı esirlerin karşılığında aldığınız fidyeler yüzünden başınıza büyük bir azap gelirdi” (Enfal suresi 67-68). Öncelikle, düşmanın gücünü ve kuvvetini kırmak için “ishan” gerekir. Esir almak bundan sonraki aşamada sözkonusudur. Bunun nedeni gayet açıktır. Çünkü islama düşman ve saldırgan olan gücün ortadan kaldırılması savaşın ilk hedefidir. Hele hele, İslam toplumunun sayısal gücü az ve sınırlı ve çoğunluk müşriklerin yanında ise, müşriklerden bir tek eli silahlı askerin saf dışı edilmesi bile -o zamanlar olduğu gibi- güç dengesi açısından çok büyük önem taşıyorsa daha da öncelik kazanır. Bu hüküm, genel anlamı ile her zaman, düşmanın gücünü kuvvetini kırmayı ve düşmanı hem saldırı hem de savunma yapamayacak şekilde güçsüz bırakmayı sağlayacak biçimi ile hala geçerlidir. Bundan sonra esirler hakkındaki hükme gelince, bu ayet o hükümleri, belirlemektedir. Nitekim bu ayet esirlere dair hükümleri içeren biricik Kur’an ayetidir:

“Savaş sona erince de artık ya karşılıksız veya fidye karşılığı salıverin.”

Yani, düşman askeri esir alındıktan sonra ya herhangi bir karşılık alınmadan salıverilir. Onlardan bu salıverme karşılığı herhangi bir mal alınmadığı gibi, bunların karşılığında müslüman esir kurtarılmasına gidilmez. Ya da fidye karşılığı salıverilir. Bu fidye bir mal olabilir, bir çalıştırma zorunluluğu olabilir, tutsak düşen müslümanların salıverilmeleri karşılığı olabilir.

Bu ayette müşrik tutsaklar için öldürülme ya da köleleştirilme gibi üçüncü bir ihtimal sözkonusu edilmiyor.

Ancak bir uygulama biçimi olarak gördüğümüz şu ki; Resulullah ve kendisinden sonra gelen halifeler -çoğunlukla- tutsakları köle edinmişler bazı belirli durumlarda ise öldürülmüşlerdir. ,

Biz burada bu ayetle ilgili olarak Hanefi bilgin İmam Cessas”ın Ahkamul Kur’an isimli eserinde yer alan açıklamaları aktaracak, arada açıklamayı uygun gördüğümüz noktalarda açıklama yapacağız. Sonra da bu konuda düşündüğümüz hükmü belirteceğiz.

Allah Teala “İnkar edenlerle karşılaştığınız zaman boyunlarını vurun” buyurmaktadır. Ebu Bekr Cessas der ki: “Bu ayetin sözcük ve cümlelerinin yansıttığı anlam tutsakların öldürülmesini gerektirir. Bundan başka bir çözüm yoktur. Bunun dışındaki çözüm düşmanı tamamen yenip güçsüz hale getirdikten sonra gündeme gelir. Bu ayet Enfal suresindeki “Yeryüzünde üstünlüğü perçinlemedikçe hiçbir peygamberin esir alması yerinde değildir” (Enfal suresi, 67) ayetinin benzeridir. Bu ifade doğrudur, her iki ayet arasında bir çelişki yoktur.”

Hakem oğlu, Muhammed oğlu, Ca’fer oğlu Muhammed nakleder. O da İb-nu’l Yeman oğlu Muhammed oğlu Cafer’den nakleder. Bu Ebu Ubeyd’den, Ubeyd’in babası Salih oğlu Abdullah’tan, o Salih oğlu Muaviye’den, o da Ebu Talha oğlu Ali’den o da İbn-i Abbas’dan nakleder. İbn-i Abbas, “Yeryüzünde üstünlüğü perçinlemedikçe hiçbir peygamberin esir alması yerinde değildir” (Enfal suresi, 67) ayeti hakkında der ki: Bu durum Bedir günü için sözkonusu idi. Çünkü o zamanlar müslümanlar azınlıkta idiler. Müslümanlar çoğalınca ve güçleri artınca Allah bu ayetten sonra tutsaklar hakkında “Savaş sona erince de onları ya karşılıksız veya fidye karşılığında salıverin” ayetini indirdi. Ve peygamber ile müminlere tutsaklar konusunda tercih hakkı verdi. Artık dilerlerse tutsakları öldürebilirler dilerlerse köle edinirler. Ve yine dilerlerse tutsakların vereceği fidyeyi kabul edip onları serbest bırakırlar. Ebu Ubeyd “Dilerlerse köle edinirler” ifadesini söylemediğinde kuşku duymuştur. (Köle edinme konusunun İbn-i Abbas tarafından söylenmediği hakkında kuşku vardır, bu nedenle onu bir yana bırakıyoruz. Ama tutsakları öldürmenin caiz olacağı hakkında ayette bir dayanak görmüyoruz. Çünkü ayetin ifadesi ya karşılıksız ya da fidye karşılığı salıvermektir.)

Muhammed oğlu Ca’fer, Ebu Ubeyd’den, o da Mehdi ve Haccac’dan bu ikisi de Süfyan’dan naklederler. Süfyan der ki: Süddi’nin “Ya karşılıksız ya da fidye karşılığı salıveriniz” ayetini açıkladığını duydum. Diyordu ki; bu ayetin hükmü yürürlükten kaldırılmıştır. Ortadan kaldıran ayet ise; “Müşrikleri bulduğunuz yerde öldürünüz” (Tevbe suresi, 5) ayetidir.

Ebu Bekr El-Cessas der ki: “Kafirlerle karşılaştığınız zaman boyunlarını vurunuz” ayetinin “Yeryüzünde üstünlüğü perçinlemedikçe hiçbir peygamberin esir alması yerinde değildir” (Enfal suresi, 67) ayetinin ve “Eğer savaşta onları ele geçirirsen, onları geride kalanlara bir ibret olacak biçimde cezalandır” (Enfal suresi, 57) ayetinin yürürlüğü ortadan kaldırılmış değişmez birer hüküm ifade etmeleri mümkündür.

Çünkü yüce Allah, peygamberine savaşta onları şiddetle öldürmesini emretmiş tutsak almayı yasak etmiştir. Bu hükümden ancak onlar tamamen boyun eğdirilip bastırıldıktan sonra dönmeye izin verilmiştir. Bu hüküm müslümanların sayılarının az, düşmanları olan müşriklerin sayılarının çok olduğu zaman sözkonusu idi. Müşrikler adam akıllı öldürüldükten ve gerek öldürülerek gerekse darmadağın edilerek yenik duruma düşürüldükten sonra sağ bırakılmaları caiz olmuştur. O halde islamın ilk devirlerindeki müslümanların durumu gibi bir durum yine oluşursa uygulanmak üzere bu hükmün değişmez bir hüküm olarak kalması gerekir.”

“Biz diyoruz ki: Müşriklerin ele geçirildiği yerde öldürülmelerinin emredilmesi Arap yarımadası müşriklerine özgüdür. Oysa Muhammed suresindeki ayet özel bir durum için değil, aksine her türlü durumlar için amel edilmesi gereken bir hüküm ifade eder. Yeryüzünde inançsızları tamamen yenip güçsüz duruma getirince artık esir almak caiz olur. Resulullah’dan sonra devlet başkanı olan halifelerin uygulamaları böyle idi. Doğal olarak Berae (Tevbe) suresi indikten sonra da uygulama böyle olmuştu. ve müslümanlar bazı belirli durumlar hariç tutulan tutsakları öldürmemişlerdir. Buna ilerde değineceğiz.”

“Onları karşılıksız veya fidye karşılığı salıverin” ayetine gelince… Bu ayetin akla ilk anda gelen dış anlamı iki seçenekten birisini uygulamayı gerektiriyor. Ya, karşılıksız salıvermek ya da fidye karşılığı salıvermek. İslam bilginleri bu konuda fikir ve görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Haccac İbn-i Fidale oğlu Mübarek’ten, o da el Hasen’den naklederek El Hasen in tutsakların öldürülmelerini hoş görmediğini ve “Ya karşılıksız salıver ya da fidye alarak serbest bırak” dediğini ifade eder. Cafer, Ebu Ubeyd’den, o da Huşeym’den. Huşeym Eş’as’ten nakleder. Eş’as der ki: Ata’a tutsakları öldürmenin hükmünü sordum. O da: Ya karşılıksız salıver ya da fidye alarak serbest bırak dedi. Eş’as aynı soruyu El Hasen`e sordum o da: Resulullah Bedir tutsaklarına nasıl davranmış ise öyle yapılır. Ya karşılıksız salıverilir ya da fidye alınıp bırakılır, dedi. Rivayet olunduğuna göre İbn-i Ömer’e İstahr kodamanlarından büyük bir kodaman öldürülmek üzere teslim edilmiş İbn-i Ömer onu öldürmekten kaçınmış ve “Ya karşılıksız veya fidye mukabili salıverin” ayetini okumuş. Mücahid ve Muhammed İbn-i Sirin’in de tutsakların öldürülmelerini hoş görmedikleri rivayet edilmektedir. Süddi’nin, “Ya karşılıksız ya da fidye karşılığı salıverin” ayetinin “Müşrikleri bulduğunuz yerde öldürünüz” (Tevbe suresi 5) ayeti ile yürürlükten kaldırıldığını söylediğini nakletmiştik. Bu görüşün aynısı İbn-i Cüreyc’den de nakledilir. Cafer, Ebu Ubeyd, Haccac rivayet yolu ile, İbn-i Cüreyc in bu ayetin hükmünün yürürlükten kaldırıldığını söylediği nakledilir. İbn-i Cüreyc: Resulullah Bedir günü Ebu Muayt oğlu Ukbe’yi tutukladıktan sonra öldürtmüştür der. Ebu Bekr El Cessas der ki: Arap yarımadası dışındaki önemli İslam hukukçuları tutsakların öldürülebileceğinde görüş birliği içerisindedirler. Bu konuda aralarında görüş ayrılığı olduğunu bilmiyoruz. Resulullah’ın savaş tutsaklarını öldürdüğü haberleri bize yalan üzere birleşmesi imkansız derecede çok kişi tarafından nakledilmiştir. Söz gelimi Bedir günü tutsak aldıktan sonra Ebu Muayt oğlu Ukbe ile, Haris oğlu Nadr’ı öldürtmüştür. Uhud günü, tutsak alındıktan sonra şair Ebu İzze’yi öldürtmüştür. Kureyza oğulları Muaz oğlu Sa’d’ın haklarında vereceği hükmü kabul ettikten sonra, hüküm sonucu onları öldürtmüştür. Çünkü Sa’d onların öldürülmelerine, çocuklarının tutsak edilmelerine hükmetmiş, İbn-i Bata oğlu Züber’i karşılıksız salıvermişti. Resulullah Hayberin bir kısmı, barış yolu ile bir kısmını da kuvvet kullanarak fethetmişti. Ebu’l-Hakik’in oğluna hiçbir şeyi gizlememesini şart koşmuş, sözünde durmadığı ve gerçekleri sakladığı ortaya çıkınca onu öldürtmüştür. Resulullah Mekke’yi fethedince, Hatal oğlu Hilal’in, Hubaba oğlu Makis’in Ebu Serh oğlu Abdullah’ın ve daha başkalarının öldürülmelerini emretmiş ve: Onları Kabe’nin perdelerine yapışmış bulsanız bile öldürünüz buyurmuştur. Mekkelileri karşılıksız salıvermiş mallarını ganimet olarak almamıştır. Keysan oğlu Salih, Abdurrahman oğlu Muhammed’den, Muhammed babası Avf oğlu Abdurrahman’dan nakleder. Abdurrahman Hz. Ebu Bekrin şöyle dediğini duyar: İsterdim ki ansızın bana getirilen kimseleri yakmayayım. Ya hemen öldüreyim ya da bağışlayarak bırakayım. Sûs yöresinin başkanı halkı için isim isim sayarak güven belgesi almış ve kendi ismini belge isteyenler arasında saymayı unutunca, rivayete göre Ebu Musa onu öldürtmüştür. Bu sıraladıklarımız, gerek Resulullah’tan ve gerekse sahabeden savaş tutsaklarını öldürmenin veya sağ bırakmanın caiz olabileceğine dair, çok kanallı aktarılan uygulama haberleridir. Arap yarımadası dışındaki önemli şehirlerin İslam hukukçuları bu konuda görüş birliği içindedirler. (Savaş tutsağının öldürülebileceği ayetten çıkarılamaz. Ne varki Resulullah’ın ve bazı sahabenin uygulamalarından çıkarılabilir. Tutsakların öldürüldüğü durumları incelenince bu durumların özel durumlar oldukları, gerisinde savaşa katılma ve tutsak edilmenin dışında belirli nedenlerin yattığı anlaşılır. Sözgelimi, Haris oğlu Nadir ve Ebu Muayt oğlu Ukbe Resulullah ve onun çağrısına zarar vermek için özel bir tutum takınmışlardır. Şair Ebu İzze de aynı şekilde özel tutum takınanlardandı. Kureyza oğullarının da özel durumları vardı. Çünkü daha baştan Muaz oğlu Sa’d’in vereceği hükme razı olmuşlardı. İşte böylece tutsakların öldürüldüğü bütün durumlarda, tutsakların durumunu düzenleyen ve her durumda uygulanacak olan “Ya karşılıksız veya fidye karşılığı salıverin” ayetinin hükmünden ayrı özel hükümler içeren belirli durumlar sözkonusudur.”

“İslam hukukçularının görüş ayrılığına düştükleri konu, tutsakların verecekleri fidyelerin kabul edilip salıverilmesi konusudur. Bütün imamlarımız (yani Hanefi alimleri) derler ki: Savaş tutsağından mal alınarak salıverilmez ve tutsaklar düşmana da satılamaz, çünkü bu durumda yeniden vurucu güç olarak karşımıza dikilirler. Ebu Hanife: Savaş tutsakları müslüman tutsakların karşılığında da salıverilemez. Savaş tutsaklarına düşman saflarına katılıp da vurucu güç olarak karşımıza dikilme imkanı verilemez der. Ebu Yusuf ve İmam Muhammed: Savaş tutsaklarının müslüman tutsaklarla değiş-tokuş edilmelerinde bir sakınca yoktur derler. Sevri ve Evzai de aynı görüştedirler. Evzai derki: “Tutsakların düşmana satılmasında bir sakınca yoktur. Erkek tutsaklar ancak müslüman tutsaklarla değiştirilirler.” Müzeni Şafii’nin şu fetvasını nakleder: “Devlet başkanı yenmiş olduğu savaş tutsaklarını karşılıksız serbest bırakabileceği gibi, onlardan fidye alarak da kendilerini salıverebilir.”

Savaş tutsaklarını bir mal ya da müslüman tutsakların karşılığında salıvermek caizdir diyenler, “Onları ya karşılıksız ya da fidye karşılığı salıverin” ayetini delil olarak gösterirler. Ayetin ilk anda akla gelen anlamı, tutsakların bir mal karşılığı ya da müslüman tutsaklarla değiştirilerek salıverilmelerini gerektirir. Ve Resulullah Bedir tutsaklarını mal karşılığı salıvermiştir. İslam hukukçuları tutsakların müslüman tutsaklar karşılığı salıverilmesinin caiz olduğuna delil olarak şu hadisi gösterirler. İbn-i Mübarek, Ma’mer, Eyyüb, Ebu Kılabe Ebu`l Muhalleb, Hüseyin oğlu İmran kanalı ile şu olayı anlatır: İmran der ki: Sakifliler Resulullah’ın sahabelerinden iki kişiyi tutsak ederler. Resulullah’ın sahabeleri de Amir b. Sa’sa oğullarından birisini tutsak eder. Resulullah adamın yanına yaklaşır. Kendisi bağlıdır. Resulullah’a seslenince, Resulullah adamın yanına yönelir. Tutsak: “Ben niçin hapsolunuyorum deyince Resulullah. “Yandaşlarının işlediği suçtan dolayı” buyurur. Tutsak: “Ben müslüman oluyorum, deyince Resulullah: “Sen bu sözü, özgürlüğün elinde iken söylemiş olsaydın, tam anlamı ile kurtulmuş olurdun” der. Resulullah ilerleyince tutsak yine ona seslenir: “Açım doyur beni” der. Resulullah: “Tamam bu senin ihtiyacındır” der. Sonra Resulullah bu adamı Sakiflilerin tutsak ettikleri iki kişi ile değiştirerek salıverir. Tutsaklar fidye karşılığı salıverilir diyen hukukçuların delilleri bize göre, savaş tutsakları mal veya müslüman tutsaklar karşılığında salıverilirler konusundaki ihtilaflı görüşlere sahip olan İmam Cessas’ın imamlarının delillerinden daha güçlüdür.”

İmam Cessas bu konudaki sözü kendi mezhebinden olan Hanefi imamların görüşlerini tercih ederek bitiriyor. Ve şöyle diyor: Ayette yer alan tutsakları “Karşılıksız salıverme ya da fidye alarak serbest bırakma”ya bir de Bedir tutsaklarının fidye karşılığı salıverilmeleri konusuna gelince; Bunların, “Müşrikleri bulduğunuz yerde öldürünüz. Yakalayıp hapsediniz. Bütün muhtemel geçitleri tutup onları gözetleyiniz. Eğer tevbe eder de namaz kılar ve zekat verirlerse onları salıveriniz.” (Tevbe suresi, 5) ayeti ile hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır. Buna dair bir nakil de Süddi’den ve İbn-i Cüreyc’den naklettik. “Allah’a ve ahiret gününe inanmayan Allah’ın ve Peygamberinin haram kıldığı şeyleri haram saymayan ve gerçek dini benimsemeyen yahudi ve hristiyanlar ile bunlar, size boyun eğip kendi elleri ile cizye verene dek savaşınız.” (Tevbe suresi, 29) ayeti kafirlerle müslüman oluncaya veya cizye verinceye kadar savaşmayı içerir. Savaş tutsaklarından mal alarak ya da başka birşey karşılığı onları salıvermek bu ayete aykırıdır. Gerek Kur’an tefsircileri gerekse Hadis rivayet edenler Tevbe suresinin Muhammed suresinden sonra indiği konusunda görüş ayrılığına düşmemişlerdir. Şu halde tevbe suresinin ayetinde yer alan hükmün başka ayetlerde geçen tutsakların fidye karşılığı salıverilmesi hükmünü yürürlükten kaldırması gerekir.

Daha önce de söz edildiği üzere, müşriklerin öldürülmeleri ya da islama girmeleri hükmü Arap yarımadasında yaşayan müşriklerle ilgilidir. Bu onlara özel bir hükümdür. Yarımada dışında öteki müşriklerden ise, yahudi ve Hıristiyanlardan alındığı gibi cizye alınır. Savaşçılar teslim oldukları zaman onlardan cizye kabul edilmesi, önce müslümanların ellerine esir düşmeyecekler demek değildir. Tutsaklar hakkında hüküm nedir? diye sorulacak olursa deriz ki: Devlet başkanı yararlı görürse tutsakları karşılıksız, ya da fidye alarak mal veya müslüman tutsaklar karşılığı onları salıverebilir. Bu uygulama düşman tarafı henüz gücünü koruyorsa, teslim olup da cizye vermeyi kabul etmemişse geçerlidir. Ama teslim olmuşlar da cizye vermeyi kabul etmişlerse, doğal olarak problem sona ermiştir.

Bu başka bir durumdur. Tutsak hükümleri, iş cizye vermeye kadar varmadıkça geçerliliğini koruyacaktır.

Özet olarak bizim ulaştığımız sonuç, bu ayetin tutsakların durumunu düzenleyen biricik ayet olduğudur. Öteki ayetler, tutsaklık durumundan başka durumları düzenler. Bu ayet ise, bu konu ile ilgili sürekli uygulanmak üzere getirilmiş bir prensiptir. Bu prensibe aykırı olarak yapılmış uygulamalar ise, bu prensibin dışında, özel durumlar ve gelip geçici şartlar karşısında başvurulmuş uygulamalardır. Özel durumlarda bazı savaş tutsaklarının öldürülmelerinin ise, her zaman benzeri görülebilecek olan kişisel sebebler olmuştur. Öldürülen tutsaklar müslümanlarla savaşa giriştikleri için değil, tutsak düşmeden önceki sabıkalarından dolayı cezalandırılmışlardır. Buna örnek olarak yargılanmasını verebiliriz. Bu durumda tutsak etmek kendisini yakalamak için sırf bir araç olarak kalır.

Geriye köleleştirme konusu kaldı. Biz bu tefsirin değişik yerlerinde bu konudan söz ettik ve dedik ki: Köleleştirme o zamanlar dünyada görülen bir durum ve genel olarak savaşlarda uygulanan bir gelenekti. İslam düşmanları tutsak ettikleri müslümanları birer birer köle edinirken, İslam dini her durumda genel anlamlı “Ya karşılıksız veya fidye karşılığı salıverin” ayetini uygulayamazdı. Dolayısı ile, Resulullah bazı durumlarda bu ayeti uygulamış ve bazı tutsakları karşılıksız salıvermiştir. Bir kısmını da müslüman tutsaklarla değişirken bazılarını verecekleri mal karşılığı salıvermiştir. Başka bazı durumlarda, köleleştirme uygulamasına başvurulmuştur. Birgün gelir de bütün bloklar tutsakların köleleştirilmemeleri üzerinde görüş birliğine varırlarsa, o zaman İslam da biricik olumlu prensibine, “Ya karşılıksız veya fidye karşılığı salıverin” prensibine geri döner. Çünkü köleleştirmeyi gerektiren şartlar ortadan kalkmıştır artık. O halde köleleştirme kesin olarak uygulanması gereken bir kural ve islamda tutsaklara yapılacak işlemlerden birisi değildir.

Kur’an’ın kesin ifadesinden, olayların, durumların ve şartların incelenmesinden elde ettiğimiz görüş budur. Doğruya ulaştıran da yalnız Allah’tır.

Şu noktanın anlaşılmasında yarar görüyorum. Benim bu görüşe varmam Kur’an ayetlerinin, olayların ve şartların incelenmesinden ortaya çıkan sonuçların bu görüşü güçlendirmesinden dolayıdır. Yoksa tutsakları köleleştirmeyi, islama yönelik bir leke kabul edip de onu islamdan temizlemeye çalışmak aklımın ucundan bile geçmiş değildir. Böyle bir düşünce asla aklımdan geçmez. İslamın düşüncesi tutsakları köleleştirmek olsa idi hayırlı olan budur derdim. Çünkü terbiyeden en ufak bir kırıntı kadar nasip almış bir insan, Allah’tan daha iyisini düşündüğünü söyleyemez. Ben ise Kur’an ayetleri ile ve o ayetlerin ruhu yönünde hareket ediyorum. Ayetler ile ve onların hedefleri ile bu sıraladığım görüşe varıyorum. Bütün bunlar… Yani savaş, kafirlerin boyunlarının vurulması, tutsaklık bağlarının sıkı tutulması ve tutsaklar hakkındaki şu prensiplere uyulması… Bütün bunlar “Savaş sona erinceye kadardır.” Yani islam ile ona karşı gelen düşmanları arasında savaş bitinceye kadardır. İşte bu sürekli ve her zaman ve yerde uygulanmak üzere geçerli bir prensiptir. Çünkü Resulullah’ın dediği gibi, “Cihad kıyamet gününe kadar sürecektir. Ki yeryüzünde Allah’ın hükmü egemen olsun.” (Ebu Davut’un Hz. Enes’ten rivayet etmiş olduğu hadi)

Yüce Allah, (haşa) müslümanlara kafirlere karşı yardım dilemek için bu emirleri vermiyor, kendisini desteklesinler diye onlara cihadı farz kılmıyor. Çünkü Allah Teala onları bizzat kendisi yok edebilir. Bu emirler Allah’ın kullarını birbiri ile denemesi ve bunun neticesi olarak da mertebelerini takdir etmesi ve belirlemesi içindir. “Allah dileseydi onlardan başka türlü de öc alırdı. Bunun böyle olması kiminizi kiminizle denemek içindir. Allah kendi yolunda ölenlerin yaptıklarını boşa çıkarmaz.”

“Allah onları hidayete iletecek ve durumlarını düzeltecek.”

“Onları, dünyada iken tanıttığı cennete koyar.”

Bu inkar edenler, Allah yolundan alıkoyanlar ve yeryüzünde her zaman bulunan azgın, zalim ve bozgunculuk eden benzerleri… Gurur ve güç elbisesi içinde orta çıkanlar… Kendilerini ve peşlerinden giden sapıkları herşeyi yapabilen güçlü kimseler olarak gören bütün bu insanlar, Allah’ın kulları arasında bir avuç yaratık olmaktan öteye gidemezler.

Evet bütün bu insanlar, şu yeryüzü diye isimlendirilen küçücük yoğunlar tozmuş bulutu üstünde yaşayan yaratıklar arasında bir avuç olmaktan öteye geçemezler çünkü bu insanlar bunca yıldızların, gezegenlerin, nebuloların, galaksilerin ve sayıları ile çaplarını ancak Allah’ın bildiği alemlerin arasında yer alan bu küçücük, adına dünya denilen yerküre üzerinde yaşayan yaratıklar arasında bir avuç olmaktan öteye gidemezler. Üstelik bu gök cisimleri öyle bir uzaydadırlar ki, bütün bu galaksiler ve alemler sanki uzay boşluğunda saçılmış noktacık gibi kalırlar. Nerde ise uzayın enginliklerinde kaybolup gitmişlerdir. Bunları ancak orada boşlukta Allah tutabilir, bir araya getirebilir ve düzene koyabilir.

Bütün bu azgınlar ve arkalarına takılan uşaklar, hatta şu dünyadaki tüm insanlar, Allah’ın gücü karşısında küçücük birer karınca olmaktan, çok esintilerin kaldırdığı birer toz zerreleri olmaktan, hayır hayır asla hiçbir şey olmaktan öteye geçemezler.

Yüce Allah müminlere kafirlerin boyunlarını vurmalarını, kendilerini yenip de iyice güçsüz hale getirince bağlarını sıkı tutmalarını emrederken, onları kendi kudretine birer perde olarak kullanmaktadır. Eğer dileseydi kafirlerden açıktan açığa intikam alırdı. Nitekim bazılarından tufanla, bazılarından çığlıkla, bazılarından da yakıcı rüzgarla intikam almıştı. Hatta hatta Allah kafirlerden isteseydi, bütün bu saydığımız araçları kullanmadan da intikam alırdı. Fakat O, mümin olan kulları için hayır dilemekte, onları denemekte, eğitimden geçirmekte, durumlarını düzeltmekte ve büyük iyiliklere götüren yolların kapısını önlerine açmaktadır.

Allah onları denemek istemektedir. Bu denemede müminlerin ruhlarında en yüce enerjiler ve yönelmeler harekete geçiyor. Çünkü bir ruh için, onun inanmış olduğu hakkın kendisine değerli olmasından daha yüce bir şey düşünülemez. Hak ruhta değer kazanınca o kişi hakkın yolunda hem öldürür ve hem de ölür. Hem kendisi ile ve hem de kendisi için yaşadığı bu hak uğruna kimseye boyun eğmez, onsuz bir hayata dayanamaz, onun gölgesinden başka bir yerde geçecek şu hayatı sevemez.

Ayrıca yüce Allah onları eğitmek istiyor. Bunun sonucu kendisinden vazgeçmenin onlara ağır geldiği şu fani dünyanın malına istek ve hevesin tümü gönüllerinden çıkar gider. Ve artık ruhlarındaki her zayıf olan şey kuvvet kazanmaya, her türlü eksiklik tamam olmaya, her türlü hile ve kuşku yok olmaya başlar. Artık en sonunda bütün arzuları terazinin bir kefesinde, Allah’ın cihad çağrısı onun zatını ve hoşnutluğunu arzulama ise diğer kefesinde yer alır. O da çağrısını ve hoşnutluğunu alır ve ötekileri kaldırır atar. Ve yüce Allah bilir ki bu gönüller iki seçenekten birisi ile serbest bırakılmışlar da Allah’ın hoşnutluğunu seçmişlerdir. Bu ruhlar eğitilmişler ve bilmişlerdir. Bu ruhlar bilinçsizce öne atılmamışlar fakat ölçüp biçmişler sonra da seçimlerini yapmışlardır.

Allah onların durumlarını düzeltmek istiyor. Allah yolunda cihad çilesi, her atılışta ölümle burun buruna gelmek insanın gönlüne bu korkunç tehlikeyi küçümseme duygusu veriyor. Bu öyle bir tehlikedir ki, insanların çoğu ondan korunmak için vicdanlarından, ahlâklarından, ölçülerinden ve değerlerinden neleri feda etmezler! Bu tehlike ile yüzyüze gelmeye alışanlara bu tehlike -ister ondan kurtulsunlar ister ölsünler- son derece basittir. Her defa Allah için cihada yönelmek ruhlarda tehlike anlarındakine benzer etkiler yapar. Elektriğin vücuda yaptığı etki bunu anlamaya yardımcı olan en yakın örnektir. Sanki cihad kalpleri ve ruhları saflık, duruluk ve düzgünlük hamuru ile yeniden yoğurur.

Sonra bütün bunlar tüm insan topluluklarını mücahidlerin elleri ile kumanda ederek düzeltmek için gözle görülen dış nedenlerdir. Bu mücahidler dünyanın fani olan tüm mallarından ve süslerinden vazgeçmişlerdir. Allah yolunda ölümün kucağına atılırlarken dünya hayatı gözlerinde değersiz kalmıştır. Artık gönüllerinde kendilerini Allah’tan ve O’nun hoşnutluğunu arzulamaktan alıkoyacak hiçbir şey kalmamıştır. İktidar bu gibi ellere geçerse yeryüzü bir uçtan bir uca düzeldiği gibi kullar da düzelir. Bu ellere iktidar sancağını inkarcılığa sapıklığa ve bozgunculuğa teslim etmek çok ağır gelir. Çünkü onlar bu sancağı kanları ve ruhları pahasına satın almışlar, dünya hayatında pahalı ve yüce ne değerler varsa o sancağı ele geçirmek uğruna hepsini feda etmişlerdi. Ama bunu kendi nefisleri için değil, Allah için yapmışlardı.

ŞEHİD, MÜCAHİD VE CENNET

Sonra cihad, bütün bunlardan başka, Allah’ın kendilerine iyilik dilediği kimselere, kendi hoşnutluğunu ve hesapsız ödülünü elde etsinler, kötülük dilediği kimselere de hak ettikleri gazabına ve azabına uğrasınlar diye gerekli vasıta ve aracı hazırlaması demektir. Herkese karakterine uygun olan ne ise o verilir. Bu da Allah’ın o kimsenin içinde ve ruhunda olan niyet ve yönelmesine dair bilgisi uyarınca gerçekleşir.

Bundan dolayı yüce Allah, Allah yolunda öldürülenlerin akibetlerini gözler önüne sermektedir:

“Allah kendi yolunda ölenlerin yaptıklarını boşa çıkarmaz.”

 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.