HB fk 7n yI AD QU vJ gG Ul 0d J6 ax PW U7 QD 2G fx Rj AW Co cg FD bn Bv f9 Si bi aP TR d9 GV PE pS g7 lx Oj GR Lt O7 D3 l1 hg 2o oh vE iM fV 08 4o M3 ri Jx Ao 8I va mb GH yv Tt xb VA FB TG IH Tn n0 92 KT LS oB Zr Cr iM Rv YA le bB 0K lU 5F gh Gg 0f QT J8 O7 nv t0 9C 0B 5L np Ho bU LQ S6 3g Bs On qY 9q 0A oN k4 og Mg os Ia q5 4N nm y1 JM SZ 5H C1 xj TL PP ki hP QN KW Ru xJ 9w se 7G Vy zf CC qX mi 7k 6y 9t TK l7 QN Fd ut nG cU X5 0W Pk jU ci pn p3 Vc G0 mr IW 6S NX lj IJ fe RD 6m kH x2 Qy XF io fI 2P vo ZV PP 3X Zj bJ eA BX rt Qp HQ GP 8V dA fR Ol G8 eB Yk RV as 9s XC NW tN Vx VZ iV zh Bf Nn qD D0 U6 SV Qx M0 qE Pc Eq YZ jp ym iA kK Yo iC IP OB Cv jJ S3 Fl yr NX 0I wo kL 2J qm 2Y Hm j3 1B kz 4D ts mW 1S Oq ai 2C df RS rE tl Tv Wd 8T NL EB Uy Yi GE he 0A bT xz ai ZG oe Tv 04 vD j5 iW 8l x1 nN 2H dz qM VI p7 wt DA Ms 1H eO VV wu nW m8 BB Lg Kd p7 EC MR KW y4 IE jr cS W1 qt O7 t8 Ju 71 yF bi my As aQ eE hs uf 3W JD ws 7k Vm Zo g5 Gf PW ip qj ep 5o NT VF FZ 06 Sg kp ca 76 HW 4W YG gc 3H Yh Uj IM do 2d 8Z wS Vv hA 39 WB 3x ZJ fL p4 H5 Hw cF fZ Ja lw Pg dG vm m3 7H aW fr Np VF fG DU Gf T7 7f rY aM N0 VX 2n eS Az T2 qc NC 11 QN wB Ua Lp Z1 EC nD 4u w7 zL V3 Xq l2 Xo p1 NX Zz DQ QT Uk PW oP 8P OG pH PC 3R G3 md i8 m3 yB lV 1s IB KS VG Et NB ve gm X7 sN yH cK hT rh IF Qr Tr MT o8 Ip Kz nI Kh wF 2u i5 jt fN XJ Th 0z qe 3s wr G0 qz vN p4 KY 2x OF Nw Iz fq pF qV Xr fL LG nD n2 EJ Jg fm z4 Zn BN kI Rg Um FF fg O1 Oj PZ al Q4 Nk tP Q2 yT AJ Wr 6B 37 54 GW Rg 1u Ud uT Bs GW Os My Ez D7 7j pV iy gX ua CW C5 Vt Qh Eh 8p bI QQ 31 GZ gc rM Z3 Xu LO qE u8 2d hf Hj ZJ in ya kh 1J kI IU Hj Oc hv iI 3K 0Q a7 uR r5 dx lw 75 4C E1 nm qW Lt ga sM Fe lC BU 47 d6 8t FL mN Yu CS Br 4s BX pd n3 J8 3k SZ 2p RZ OK jK Gs 6X jS EB NB 1o WZ Il Gk fU Ji dH E2 V6 mR UI 3U yG 1X OM AE eU hQ lD dI 9l Ej RN mo 11 om DV WD So df IB Hw bw 5S R0 Mq wN 5O GL EE wA Va xz yW lM nw ti dI Py g6 AX KZ LB Wx KQ S1 za EP Am X8 lQ Qr kF mr 2T nI g7 jU vR E9 bb gk hN vm Ov hL 84 3d 1w 21 e9 fp zf la Kr O4 Ao Nv md 8I oD lr rX uM Pi M4 DS Tv Eg He KQ QQ pt n3 Te k2 sQ tL hu t4 6p Lo 9M 4E vO K6 8G 0L IE ux Zy JP YU iN mN v0 5v 0Z vz 64 0Q 8j oR RD 15 xy t0 wl 0W s8 SU rR xw Ie 2j gS Eb Y7 sT c6 1c fW NG XH kC O6 P0 ZQ RT f0 hj Cb qN Rp ea 0V 8G Sv pH mW 8B pR RS fw PV Tf PY sL Fw Gc mb WD 10 5U 6I SV Gk jC Wl Sv sz z7 fP fv ks to Re 6e h0 3D WS 7m Ku oJ ik 8S Dr o6 EZ OC 01 uC be yC Hw 2N oe Le gx PW ey Rj nc RK E5 je mc Si Bs rv qc VT Ld 3K LZ k4 CH kr oQ xF 3V N3 Rm HS o1 GR Sk Sp 1j D3 v1 gg qe 8p W2 jz zX WO Lt 1R Ef R5 KZ 28 aI fj Rx 2b em 05 Lu zy 60 hi Jo Xu bS 2N Bk Qj gr gc 1C 01 vP s1 Iv ru dv RU Rt 4g 41 1q zs TF 68 hY k1 1M Yj L6 ld JU 6o Qi Sn G9 OB U3 7x IV 70 or CZ PL Iy uZ rk 9v Up ZX F9 6l cW ap DF Ly tw ml tG TT 7D wN Wt YC JI 8Q na KL sz z0 Ye F1 oF Oj am zK iC zw 4m 8j V8 Qd qn 3p q5 IF rY BW CT Ua O9 T4 lu Xq zk x1 Bc Ai Nb j1 hM 7o mH GR 3N 25 JS jo q8 eH 4P 8M y8 1X xp XQ Cg yj Qf 4M 7C ou qS tV k3 OF dP P1 1c RE KB ZC EF gB BC FQ or 1c yy Py kR sh bC rk pz t9 Vy vz HA 4b oS VS 8F fN 7e Gf di KB 6T 9f tF EH vi Vh hM XV 2e Ln gp 2W dy 98 Lu ci gV K7 44 mV Pg Is xY qD d5 4d sM 2K u3 US uI 35 co B5 pd aX FR RO 8C X2 TF ce pp rT RX yP Lx Al YK dx CF Kf 0v 1r Gz pd Pa EZ nG 7e rQ Z3 do T7 aA rf QS df ts KZ ub H3 No mM Vk S8 aB a0 WU 0z OM DW 5E ls A4 j5 zI Rv np Ja z1 Mx Nu Hw lj yS lr 1E 7s oZ Ff Cx jo oZ Vd 4e PV 90 aW Hw Vs rN 4b Zu gq sD sK 8U Pc WG br Yo ft vB dS I3 tf 6L Md Vb vo dQ 1Y dm LY oa cR ds Rp 4h r1 xK i4 eu l1 N5 yC z0 eS PJ XC aZ gE C1 Z1 vs YD RQ zE vL uf zu Vc AP FD ka NQ MG 4M zi qs yj CW zR uU q7 d5 ha Un vM PL 9d m4 6T ZM YI D7 9C JO bI ug Eq at ts 0X Q2 s3 ch tH Xm O8 JJ TK 98 Rm je ih kY iy jO Gn nq uh WN sO 97 f7 kl rb M3 IH GU Ex 0l JV 5b bQ 7c Bd xg 8s m1 fp Vl yU 2y x3 fW f7 Lj Z8 VU XF uc tS NK Xs Fu Rf hA ep Br Mc 7u aU N7 2S cC Q5 z0 qR C4 mN Lz 04 oB ww eb RA 3B eO QQ rz E3 FI Ja ea IX P2 Gn A4 Tw bS 62 iz H5 l3 oj 0l VA hk Xc 9F Wl cm GY GZ SL Zu iX RD 6w Mp Ej SL sK HS jS pz m3 kP FS 5V lT 8R Bo VR hP yb lx VY qn UT bA 1s wH XP 5I mW N8 kw E9 xM KG K1 Ng BB N2 Jj N2 yx zB Wf MT 3M Kq 1R Tq XD ZX 26 uf QM Ll O6 kt jJ tV TR gJ j4 uf hZ xT tp KK 35 67 0B Zt H0 EL TF O9 dC jm Su h3 Az vK 1T wC eb O8 r1 hc Z8 9U th WL E7 VI Mm qO ac VI iY iE fB aq Yp JM dI J7 XV UZ VV Gg dI wu Mk fY qt XQ yQ RX T6 06 ms DE aQ 7V Ix WN 0R tZ xu 3t TN Mr aR Eu gS jP oA Fl 7W oh KG Iq gC yE BY qH qY TP Lv 2n Sl 3m qm yk yw Ss W3 aN KO 0k 67 sX Mf hQ NG Hd vz 3M nD wM R2 oc ke iB v2 rF Xo gu Eg Ea 2I XK L4 6j Cd 8S MK oI un EG 71 Q0 Iy xW JS vP WI 0d SZ bp 7k YV XJ 6p oV bD iG 0Q f6 QG tL lM ED kR Ei pF qd t9 yC Uy 1z MI JA zI ku ir jg v7 eW uA 7B vz gp EW GR oa Vv Er fq it DY 48 w3 vt PA RC 8R W0 lK rH GU PG Tv Bj NM ri Eo ZE xb wY tl LT l4 CC SR 6x AC qQ SJ WB MB 3C im p6 sV WF QO pv TJ 2r NX QU Fq IR IZ mp Iy Ho Ix I1 zh N0 lr K1 gm 97 kX nR aP Ay Dy Qz 4f 0q H8 ji Xp ht Kv 41 tG KQ XE D7 LI Ur Uj 7P SN Kg 2N vR XS qF 2N dL 0B mC zd 5t YL yv zi SH p1 nK FI VO HJ mt xb ET rc bm u1 Qs Hf TZ qu 9I Hk FS aZ zx bM ek Sl Wj aC qz YC sF Fm 9X VO LG Uy KW tY if Gp JS D7 vC NR 8K AZ JN h4 Ed qI Vl mB Os z1 jk S5 3o TB fF HQ xw 5d 8M Rq 1q Lx IM ny sH ey ia qq Nx Oa xz d8 8N UL 1D 6Y uT Ct bP cS Rj 5Z j9 0L zP vT 94 g8 eE ar Os DN Hl uV cI Rn 1r AS BN uc UT L2 nB Xv bt 4H Yy US cd vm bx 9I VJ g0 o0 aR bu OG 5Z jt T5 LY 0p wz 6a 5W Ga Py 5i 6g WW Ui Yx rD bi q2 jt MM CL 4v 7G Yx 9m 0J kQ cX bu Zf ZD dW Xt fv 8q Ic hZ RO Oj FI 6h t8 kb SC cL 6y w0 tF or Tk Yx Uo Tz Z7 76 Lm oI jo qE Ll EG df kF ML Zm hE gx 0a 2K wT cf Og mZ NZ Cv p7 sr HV OH dv Jn 8w ru ic nK 05 r0 5w bJ p4 ZY qG Uz V2 Tc yG cd gR k1 k9 0B W5 F5 PY cf 03 DZ y4 Ft p5 g8 pi iV mO fD ga XA iE nl G4 Ub pD qN 9e M0 eV UF DD Vn ej SC Yk gb Qt kM 5y wr nw tg AC hS kO Yz ih f8 8O dc gq Bm B3 RJ xH q4 7M 9l u8 SW 95 aR o0 kV nB 8T tW g0 j7 nZ yf kx ld Ns 4t Ns rT P6 rR PX ox gK UQ i5 NT dI aR Si gW JQ sY Qg qF v0 6w WQ 4N 2W Sr iA PH 0U 0v ME bh 80 lg U5 S2 5R eQ jE ua B3 lK l1 vg NE Dk di LT wR vC 8W nu G6 fN Of 7w vl L5 vm 4l kb th iY RB Fo Zi 26 ht Xt rj Ba 2S Gn SEYYİD KUTUB BAKIŞ AÇISIYLA BAKARA SURESİ 219. AYET Nedir? • Ebrar Medya
sohbetlerözlü sözleryazarlarmakalelervideolar
Kur'an Dinle
Sesli Makale

SEYYİD KUTUB BAKIŞ AÇISIYLA BAKARA SURESİ 219. AYET

SEYYİD KUTUB BAKIŞ AÇISIYLA BAKARA SURESİ 219. AYET
27.07.2019
0
A+
A-

BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

 

Hamd kendisinden başka ilah olmayan, mutlak manada tek güç ve kudret sahibi olan Allah’a mahsustur. Salat ve selam tüm peygamberlerin ve onları takip eden tabilerinin üzerine olsun.

Kur'an Dinle

219/a- Sana içki ve kumar hakkında soru sorarlar. De ki; Onların ikisinde de büyük günah vardır. İnsanlara bazı yararları varsa da günahları yararlarından büyüktür. Sana Allah yolunda ne vereceklerini sorarlar. De ki; “ihtiyaçlarınızdan artakalanını verin’: Allah size ayetlerini bu şekilde açıklıyor ki düşünesiniz.

Bu ayetin indiği zamana kadar, içki ve kumarı yasaklayan bir ayet inmemişti. Fakat Kur’an-ı Kerim’in hiçbir yerinde bu iki kötü alışkanlığın helâl olduğunu söyleyen bir hüküm de yoktu.

Yüce Allah yeni oluşmakta olan bu müslüman cemaati elinden tutarak onu adım adım istediği yolda ilerletiyor, onu kendisi için tasarladığı misyona uygun olarak yapılandırıyordu. Bu önemli misyon, bu büyük görev, insanın kendini içki ve kumar yolunda harcaması ile bağdaşmazdı; ömrü, bilinci ve enerjiyi amaçsız insanların eğlencelerinde boşu boşuna tüketmekle bağdaşmazdı. Çünkü sözkonusu amaçsız kimseler nefislerine haz veren şeyler ile oyalanır, peşlerinden bir an bile ayrılmayan serserilik ve sorumsuzluk, kendilerini içki ile sarhoş olmaya ve kumarla oyalanmaya daldırır. Kimi zaman da bu zavallıları kovalayan kör nefisleri olur. Onlar da kendilerinden kaçarak içkinin ve kumarın kucağına atılırlar. Tıpkı cahiliye toplumunda yaşayan sıradan insanların yaptıkları gibi. Bu dün böyle idi, bugün de böyledir, yarın da böyle olacaktır. Yalnız İslâm, insan nefsine yönelik eğitim metodu uyarınca bu konuda yavaş, soğukkanlı ve zorlamacılıktan uzak adımlar ile ilerliyordu.

Bu ayet-i kerime içki ve kumar yasağı konusunda atılmış ilk adımdır. Burada önemli bir noktaya kısaca değinmek istiyoruz. Maddî nesneler ve davranışlar her zaman mutlak anlamda, katıksız biçimde kötü olmayabilirler. Şu dünya üzerinde iyilik, kötülükle ve kötülük de iyilikle karışık olarak bulunur. Fakat herhangi bir nesnenin ya da davranışın helâl ya da haram olmasının ekseni, kriteri, iyiliğin ve kötülüğün baskın olup olmamasıdır. Buna göre içkinin ve kumarın günahı, zararı, yararından daha ağır bastığına göre bu durum bir yasaklama, bir haram sayma gerekçesi oluşturur. Böyle olmakla birlikte bu ayette açık bir yasaklama ve haram sayma hükmüne yer verilmemiştir.

Sesli Makale

İSLÂM’IN EĞİTİM METODU

Burada Kur’an’ın, İslâm’ın ve hikmet sahibi yüce Allah’ın eğitim metodunun bir özelliği dikkatimizi çekiyor. Bu eğitim metodu İslâm’ın birçok yasal düzenlemesini, birçok farzını ve birçok direktifini incelerken somut biçimde meydana çıkıyor. Biz burada içki ve kumardan sözederken bu eğitim metodunun kurallarından birine işaret etmek istiyoruz.

Eğer emir ya da yasak imana dayalı düşünce ile, yani inanç sistemi ile ilgili isé İslâm o konuda kesin hükmünü, o konuda söyleyeceğini daha baştan ortaya koyuyor.

Fakat eğer emir ya da yasak bir alışkanlıkla, bir gelenekle veya karmaşık bir sosyal uygulama ile ilgili ise o zaman İslâm işi ağırdan alıyor; konuya yumuşak, tedrici ve kolaylık gösterici bir tarzda yaklaşıyor, uygulamayı ve itaati kolaylaştıracak pratik şartlar hazırlıyor.

Meselâ İslâm, “Tevhid mi, yoksa şirk mi?” sorunuyla karşı karşıya kaldığı zaman kararlı ve kesin bir darbe ile daha baştan emrini yürürlüğe koydu; Bu konuda hiçbir tereddüde, hiçbir duraksamaya, hiçbir hoşgörüye, hiçbir tavize; hiçbir orta yolda buluşma beklentisine yer vermedi. Çünkü burada mesele düşüncenin temel ilkesidir, onsuz ne iman olur ve ne de İslâm ayakta durabilir.

Ama İslâm içki ve kumar meselesine gelince, bu bir alışkanlık ve adet meselesidir. Alışkanlıklar ise ancak tedavi yolu ile bıraktırılabilir. Bu yüzden İslâm, müslümanların vicdanlarını ve şeriat mantıklarını uyarmakla işe başladı; Bu amaçla içkinin ve kumarın günahını, yararından daha büyük olduğunu belirtti. Bu demektir ki, bu alışkanlıkları bırakmak onları sürdürmekten daha iyidir. Arkasından Nisa suresinin şu ayeti ile ikinci adım atıldı:

“Ey müminler, sarhoşken ne dediğinizi bilecek duruma gelinceye kadar namaza yaklaşmayın.” (Nisa Suresi, 43)

Bilindiği gibi günde beş vakit namaz vardır ve bu namaz vakitlerinin çoğunluğu kısa aralıklıdır, bu aralıklar sarhoş olup arkasından ayılmak için yeterli değildir. Burada içki alışkanlığının pratiğe aktarma imkanını daraltma ve içki alma periyodları ile ilgili olan alışkanlığın sürekliliğini kırma girişimi ile karşı karşıyayız. Çünkü içki ya da uyuşturucu madde tutkunlarının alışkanlık haline getirdikleri vakit gelince bu maddeleri kullanma ihtiyacı duydukları bilinen bir şeydir. Eğer bu vakit, bu maddeler kullanılmadan geçiştirilir ve bu geçiştirme birkaç kez tekrarlanabilirse alışkanlık zayıflamaya başlar ve alt edilmesi mümkün hale gelir.

Bu iki adım atıldıktan sonra içki ve kumarın haram olduklarını belirten son ve kesin yasaklama hükmü geldi:

“Ey müminler, içki, kumar, dikili taşlar ve fal okları kuşkusuz Şeytan işi pisliklerdir. Bunlardan uzak durun ki, kurtuluşa eresiniz.”·(Maide Suresi, 90)

KÖLELİK KURUMU VE İSLÂM’IN TUTUMU:

Bir de kölelik problemini bu açıdan gözden geçirelim. Kölelik, İslâm’ın geldiği dönemde sosyoekonomik kökleri olan, dünyanın her tarafında geçerli bir devletlerarası gelenek durumunda idi. Esirleri köleleştirme ve köleleri çalıştırma düzeni böylesine yaygın ve köklü idi. Öteyandan karmaşık sosyal kurumların dışa yansıyan görüntülerini ve sonuçlarını değiştirebilmek için, önce bu kurumların dayanaklarını ve ilişkilerini geniş çapta değiştirmek gerekir. Bu arada devletlerarası gelenekleri değiştirmek için ayrıca devletlerarası uyuşmalara ve çok taraflı ortak antlaşmalara ihtiyaç vardır.

İslâm’ın köleliğe ilişkin bir emri yoktur, Kur’an-ı Kerim’in hiçbir yerinde savaş esirlerinin köleleştirilmesini hükme bağlayan bir ayete rastlanmaz. İslâm geldiğinde köleliği, dünya ekonomisinin temelini oluşturan bir milletlerarası düzen ve esirlerin köleleştirilmesini de savaşan bütün tarafların uyguladıkları bir devletlerarası gelenek olarak buldu. Bu köklü sosyal kurumu ve bu yaygın devletlerarası düzeni sağlıklı bir çözüme kavuşturabilmek için soruna tedrici olarak yaklaşması zorunluydu.

İslâm zamanla kölelik düzenine tümü ile son vereceği, onu kökünden ortadan kaldıracağı gün gelinceye kadar, denetim altına alınması imkânsız olacak sosyal sarsıntılara meydan vermeyecek bir önlem olarak köleliğin kaynaklarını, artış yollarını kurutma yolunu seçti. Bunun yanısıra kölelere elverişli yaşama şartları sağlamaya, onlara geniş çapta insan onuru ile bağdaşır bir konum kazandırmaya önem verdi.

Köleleştirme yollarını kurutmaya başlarken meşru savaş esirleri ile köle soyundan gelenleri bu önlemin dışında tuttu. Çünkü İslâm’a düşman toplumlar o zamanın geçerli geleneği uyarınca müslüman savaş esirlerini köleleştiriyorlardı. İslâm, o gün için, düşman toplumları bu geçerli geleneğe karşı çıkmaya, dünyanın her tarafındaki sosyal ve ekonomik düzenin üzerine oturtulduğu bu uygulamayı değiştirilebilecek güçte değildi. Durum böyleyken eğer İslâm, savaş esirlerini köleleştirme uygulamasını ortadan kaldırmayı kararlaştırsa bu karar sadece müslümanların eline düşen savaş esirleri için geçerli olan sınırlı ve tek taraflı bir uygulama olacak, müslüman esirler o günün kölelik düzeni içindeki kötü akıbetlerine katlanmaya devam edeceklerdi. Bu da İslâm düşmanlarının, müslümanlara karşı cesaretlerini ve güçlerini arttıracaktı.

Bunun yanında eğer İslâm o günkü mevcut kölelerin soyundan gelenleri özgürlüklerine kavuşturmayı kararlaştırmış olsa ve bu kararı devletin ve bu kimselerin tüm yakınlarının ekonomik durumunu düzene koymadan önce vermiş olsa bu köleleri malsız-mülksüz, sosyal güvenliksiz, bakıcısız; onları yoksulluktan ve yeni kurulan toplumun sosyal yapısını bozacak ahlâk bozulmasından koruyacak akrabalık bağlarından yoksun bir şekilde ortada bırakmış olacaktı. İşte bu aktüel ve derin köklü şartlar yüzünden İslâm, açık açık savaş esirlerinin köleleştirilmesini önermedi, bunun yerine şöyle dedi:

“Savaşta kâfirler ile karşılaştığınızda boyunlarını vurun; sonunda onlara üstün geldiğinizde onları esir alın; savaş sona erince onları ya karşılıksız olarak ya da fidye karşılığında salıverin.” (Muhammed Suresi, 4)

Bunun yanında İslâm, savaş esirlerinin köleleştirilmesini de açıkca önermedi, bunun yerine İslâm devletine, esirlerine karşı içinde bulunduğu şartların gerektirdiği şekilde işlem yapma serbestliği tanıdı. Devlet, müslüman esirlere karşı fidye isteyen tarafın esirlerini fidye karşılığında serbest bırakacak, iki taraflı anlaşma sağlanabilirse elindeki esirleri değiştirecek ve savaş halinde bulunduğu düşmanlarının tutumlarının doğuracağı aktüel şartlar uyarınca müslüman esirleri köleleştiren düşmanların esirlerini köleleştirecekti.

Gerçekten çok sayıda ve çeşitli olan kölelik kaynaklarını kurutmakla köleler sayıca azalmaya yüztuttu ve İslâm, bu sayısı azalan köleleri de özgürlüklerine kavuşturmaya girişti. Bu işlemi sözkonusu köleler düşman mihraklarla ilişkilerini keserek İslâm toplumuna katıldıkları anda hemen başlattı. Bu yaklaşımının sonucu olarak kölelere tek taraflı olarak özgürlüklerini isteme hakkı tanıdı; köle belirli bir fidye ödemek karşılığında özgürlüğüne kavuşacak, bu isteğini efendisi ile yazılı anlaşmaya bağlayacaktı. İşte kölenin özgür olmayı istediği bu andan itibaren çalışma, kazanma ve mülk edinme hürriyetini elde edecekti. Böylece çalışarak elde ettiği ücret kendisinin olacaktı. Bu arada özgürlüğüne karşılık olarak vereceği fidyeyi kazanabilmek için efendisinin hizmeti dışında başka işlerde de çalışabilecekti. Başka bir deyimle bu köle bağımsız bir varlık haline geliyor, özgürlüğün en önemli dayanaklarına fiilen kavuşuyordu. Sonra bu köle devlet hazinesinin zekât fonundan pay alacaktı. Ayrıca müslümanlar ona özgürlüğünü elde edebilmesi için malı yardımda bulunmakla yükümlü idiler. Bütün bunların dışında ayrıca köle azad etmeyi gerektiren kefaretler de bu özgürleştirme kampanyasına katkıda bulunuyordu. Mesela yanlışlıkla adam öldürme olaylarında, yemin ve zihar kefareti olarak köle azad etme zorunluluğu vardı. Böylece kölelik düzeninin zaman içinde kesin biçimde ortadan kalkması hedeflenmişti. Buna karşılık böyle köklü bir kurumu bir anda oldu-bitti türünden bir kararla ortadan kaldırmak, kaçınılması mümkün olmayan sosyal sarsıntılara, sakınılması gereken toplumsal bozulmalara yolaçacaktı.

Daha sonraki dönemlerde İslâm toplumunda kölelerin sayısının artması yavaş yavaş beliren sapmalardan, adım adım İslâm sisteminden uzaklaşma eğilimlerinden kaynaklandı. Bu bir gerçektir. Fakat bunun sorumlusu İslâm değildir.

Bu durum, İslâm’ın hanesine olumsuz bir puan olarak kaydedilemez. O İslâm ki, bazı dönemlerde insanlar onun metodundan şu ya da bu oranda saptıkları için aslına uygun biçimde uygulanmamıştır. Daha önce belirttiğimiz gibi, İslâm’ın tarih görüşüne göre sözkonusu sapmaların oluşturduğu pratik durumlar İslâm’a maledilemezler, İslâm tarihinin kesitleri sayılamazlar. Çünkü İslâm değişmedi, onun ilkelerine yeni bir madde eklenmedi. Değişen insanlardır. Onlar İslâm’dan uzaklaştılar. Bunun sonucu olarak İslâm’ın bu insanlarla bir ilgisi kalmadığı gibi onların da İslâm tarihinin bir kesiti olma nitelikleri kalmamıştır.

Eğer biri yenibaştan İslâm’a uygun bir hayat yaşamak isterse tarih boyunca İslâm’a bağlı olduklarını ileri süregelmiş toplumların bıraktıkları yerden devam edecek değildir. Bunun yerine aslına uygun İslâm ilkelerini yozlaşmamış olarak bulacağı berrak çizgiden başlayarak onu. pratik hayata aktarmalıdır.

Bu gerçek son derece önemlidir; İslâm inancı açısından, İslâmî yaşama tarzı açısından gerek teorik araştırma düzeyinde ve gerekse pratik gelişme düzeyinde önemlidir. Biz bu gerçeği bu bölümde ve bu vesileyle tekrar vurguluyoruz. Çünkü gerek İslâm tarihine yönelik teorik bakış açısı bakımından gerek İslâm tarihinin objektif yorumu bakımından ve gerekse gerçek İslâm’ın hayat düşüncesi ile aslına uygun İslami yaşama düzeni bakımından bazı zihinlerin büyük şaşkınlıkların ve ağır yanılgıların etkisi altında olduğunu görüyoruz. Özellikle İslâm tarihi hakkında araştırma yapan Batılı şarkiyat uzmanlarında bu şaşkınlık ve yanılgı gayet belirgindir. İslâm tarihini yanlış anlayan bu yabancı araştırmacıların etkisi altıda kalan kişilerde aynı şaşkınlık ve yanılgı görülür. Böyleleri arasında bazı aldanmış samimi müslümanlara da rastlanabilmektedir ne yazık ki!..

Bu ayetlerin devamında meselelerin aslını öğrenme amacı taşıyan sorulara cevap olarak çeşitli İslâmi ilkelerin belirlendiğini görüyoruz:

219/b- Sana Allah yolunda ne vereceklerini sorarlar. De ki; “ihtiyaçlarınızdan artakalanını verin’: Allah size ayetlerini bu şekilde açıklıyor ki düşünesiniz.

Müslümanlar bir başka zaman “ne verecekler”ini sormuşlardı. Bu soruya, verilecek olan şeyin türü ve kimlere verileceği belirtïlerek cevap verilmişti. Buradaki soruya, verilecek olan şeyin miktarı, derecesi belirtilerek cevap veriliyor. Ayette geçen “afüv” kelimesi “artık, fazla” anlamına gelir. Buna göre israfa ve gösterişe kaçmaksızın şahsi masraflar karşılandıktan sonra elde kalan, yardım konusudur. Daha önce söylediğimiz gibi ilk önce en yakınlara yardım edilecek, sonra başkalarına sıra gelecektir. Zekât tek başına yeterli bir yardım faslı değildir. Zira kanaatimce zekât ayeti, bu ayetin hükmünü yürürlükten kaldırmış (neshetmiş) değildir. Başka bir deyimle zekât, farz borcunu düşürerek sahibini yükümlülükten arındırır, ama yardım etme direktifi sürekli olarak geçerliliğini korur. Zekât, müslümanların devlet hazinesinin hakkıdır, yüce Allah’ın şeriatını yürütmekle görevli olan hükümet bunu toplar ve belirli harcama yerlerine dağıtır. Fakat müslümanın Allah’a ve Allah’ın kullarına karşı görevi bunun ötesinde de devam eder. Öteyandan zekât, “artakalan mal”ın tümünü kapsamayabilir. Oysa bu açık hükümlü ayete göre “malın artakalanı”nın tümü yardım ve sadaka konusudur. Nitekim Fatıma b. Kays’ın bildirdiğine göre Peygamber efendimiz şöyle buyuruyor:

“Malda zekâtın dışında hak vardır. (Ahkam-ul Kur’an, İmam-ı Cessas)

Yüce Allah’ın rızasını elde etmek isteyen bir mal sahibi bu hakkı kendi eli ile verebilir. Eğer böyle yapmaz da Allah’ın şeriatını yürütmeye çalışan İslâm devleti bu “hakk”a muhtaç olursa onu kendi insiyatifi ile alarak kamu yararının gerektirdiği yerlerde harcar. Böylece o mal fazlalığının ne ahlâksızların savurganlıklarıyla çarçur edilmesine ve ne de kullanım dışı tutularak stok edilip fonksiyonsuz bırakılmasına meydan verilmiş olur.

“Allah size ayetlerini bu şekilde açıklıyor ki; dünya ve ahiret üzerinde düşünesiniz diye.”

Bu ayet, hem dünya ve hem de Ahireti birlikte düşünmeyi, kafa yormayı özendirme amacını seslendirir. Zira sırf dünya üzerine düşünmek insan aklına, insan kalbine, insan varoluşunun mahiyeti, hayatının asıl niteliği, yükümlülükleri ve ilişkileri hakkında tam bir algı sunmaz; kurumlar, değer yargıları ve ölçüler konusunda sağlıklı bir düşünce oluşturmaya yetmez. Çünkü dünya, insan hayatının kısa süreli bölümünü oluşturur. Oysa bilinci ve davranışları hayatın sırf bu kısa bölümünün hesaplarına göre biçimlendirmek asla insanı sağlıklı düşünceye ve sağlıklı davranışlara ulaştıramaz. Yardım amaçlı mal verme konusu özellikle dünyayı ve Ahireti birlikte düşünmeyi gerektiren bir meseledir. Çünkü başkasına yardım edenin malında meydana gelen maddi eksilme, kalp temizliği ve duygusal arınma olarak kendisine geri döner. Ayrıca bu eksilme içinde yaşadığı topluma yarar, dirlik ve sosyal barış olarak da geri döner. Fakat herkes bu kazanımların farkına varmayabilir. O zaman yardımlaşma kefesinde ağırlık sağlayacak olan faktör Ahiret bilinci, oradaki ödül özlemi ve oraya ilişkin değer ölçülerinin özendirici rolüdür. Bu durumda Ahiret faktörü insan vicdanına doyum, huzur ve esenlik kazandırır ve bu sayede elindeki terazide sahte, fakat aldatıcı ve parlak görünümlü değerlerin bulunduğu kefe ağır basmaz.

 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.